Kısa cevap: Aynı içeriğin birden fazla dil veya ülke sürümü varsa, hreflang bu sürümleri birbirine tanıtan işaretlemedir. Üç kuralı vardır ve üçü de ihmal edilirse işaretleme tamamen yok sayılır: her sürüm kendisi dâhil tüm sürümleri listelemeli, bağlantılar karşılıklı olmalı ve kodlar ISO standardına uymalıdır. Google'ın ifadesiyle "iki sayfa birbirini işaret etmiyorsa etiketler yok sayılır."
Çok dilli SEO, Türkiye'deki çoğu sitenin er ya da geç karşılaştığı ama genellikle yanlış kurduğu bir alan. İhracat yapan bir üretici, yurt dışına hizmet veren bir yazılım şirketi ya da yalnızca İngilizce bir sürüm ekleyen bir ajans — hepsi aynı üç soruyla karşılaşır: hangi URL yapısı, hangi işaretleme, hangi yönlendirme.
Çok Dilli SEO Ne Zaman Gerekir?
İki durumu ayırmak gerekiyor. Çok dilli site, aynı içeriği farklı dillerde sunar (Türkçe ve İngilizce). Çok bölgeli site ise aynı dili farklı ülkelere sunar (Almanya'daki Türkçe ile Türkiye'deki Türkçe). İkisi bir arada da olabilir.
hreflang yalnızca bu sürümler gerçekten varsa gerekir. Tek dilli bir sitede hiçbir işi yoktur; eklemek fayda getirmez, yanlış kurulursa zarar verir.
Önce Karar: URL Yapısı
İşaretlemeden önce yapı seçilir, çünkü sonradan değiştirmek taşıma maliyeti doğurur. Google üç seçeneği artı ve eksileriyle sayıyor.
| Yapı | Örnek | Artısı | Eksisi |
|---|---|---|---|
| Ülke alan adı | ornek.de | Net coğrafi hedefleme; sunucu konumu önemsiz | Pahalı; yalnızca tek ülke hedeflenebilir |
| Alt alan adı | de.ornek.com | Kurulumu kolay; siteleri ayırmak kolay | Kullanıcı hedeflemeyi URL'den anlamayabilir |
| Alt dizin | ornek.com/de/ | Kurulumu kolay; bakımı düşük (tek sunucu) | Tek sunucu konumu; ayrıştırması zor |
| URL parametresi | ornek.com/?lang=de | — | Google önermiyor |
Pratikte çoğu orta ölçekli site için alt dizin en dengeli seçimdir: tek alan adında biriken otoriteyi bölmez ve bakımı tek yerden yapılır. Ülke alan adı, o ülkede güçlü bir marka varlığı ve ayrı bir ekip varsa anlam kazanır.
hreflang Nedir, Ne Değildir?
hreflang, Google'a "bu sayfanın şu dillerde/ülkelerde şu karşılıkları var" der. Ne yaptığı kadar ne yapmadığı da önemli: sayfanın dilini belirlemez. Google bunu açıkça söylüyor — sayfanın dilini tespit etmek için hreflang'i değil kendi algoritmalarını kullanıyor.
Bunun pratik sonucu şu: İngilizce bir sayfaya hreflang="de" yazmak onu
Almanca yapmaz. İşaretleme yalnızca doğru kurulmuş sürümler arasında eşleştirme yapar;
içeriği gerçekten çevirmek ayrı bir iştir.
Çeviri kalitesi de bu noktada devreye giriyor. İşaretleme teknik olarak kusursuz kurulmuş olsa bile, hedef dildeki sayfa o dilin okuruna gerçekten yardımcı olmuyorsa sıralama beklentisi karşılanmaz. Makine çevirisini başlangıç noktası olarak kullanmak sorun değildir; yayına insan denetiminden geçmeden çıkarmak sorundur. Özellikle ürün adları, sektör terimleri ve yasal ifadeler ham çeviride sık bozulur.
Üç Uygulama Yöntemi
Google üç yol sunuyor ve "üç yöntem Google açısından eşdeğerdir, sitenize en uygun olanı seçebilirsiniz" diyor: HTML etiketi, HTTP başlığı ve site haritası.
HTML etiketi en yaygın olanıdır ve sayfanın <head> bölümüne konur:
<link rel="alternate" hreflang="tr" href="https://ornek.com/" /> <link rel="alternate" hreflang="en" href="https://ornek.com/en/" /> <link rel="alternate" hreflang="de" href="https://ornek.com/de/" /> <link rel="alternate" hreflang="x-default" href="https://ornek.com/" />
Seçim ölçütü basittir: sayfa sayısı azsa HTML etiketi, çok fazlaysa site haritası (her sayfaya etiket basmak yerine tek dosyadan yönetmek), PDF gibi HTML olmayan kaynaklar varsa HTTP başlığı.
Karşılıklı Bağlantı Kuralı
Bu, hreflang'in tek ve en sert kuralıdır. Google'ın ifadesi net: "İki sayfa birbirini işaret etmiyorsa etiketler yok sayılır."
Yani Türkçe sayfa İngilizce sayfayı gösteriyor ama İngilizce sayfa Türkçe sayfayı göstermiyorsa, işaretleme çalışmaz — kısmen değil, hiç. Bu yüzden hreflang genellikle elle değil şablon düzeyinde kurulur: her sayfa tüm sürümlerin listesini aynı kaynaktan üretmelidir.
Kendine Referans Vermek
Her sürüm listede kendisini de içermelidir. Google'ın kuralı: "Her dil sürümü diğer tüm dil sürümlerinin yanı sıra kendisini de listelemelidir."
Yukarıdaki örnekte Türkçe sayfa kendi hreflang="tr" satırını da taşır.
Bu satır gereksiz görünür ama eksikliği en sık rastlanan kurulum hatalarındandır.
Dil ve Bölge Kodları
Kodlar keyfî değildir: dil için ISO 639-1, bölge için ISO 3166-1 Alpha 2. Google "yalnızca ISO 639-1'de listelenen dil kodları ve ISO 3166-1 Alpha 2'de listelenen bölge kodları desteklenir" diyor; diğerleri geçersizdir.
En sık yapılan üç kod hatası: İngiltere için uk yazmak (doğrusu
gb), bölgeyi dil yerine koymak (hreflang="de-DE" doğru,
hreflang="DE" yanlış — Google bunu "yalnızca ülke kodu belirtmek" başlığıyla
hata olarak sayıyor) ve dil kodunu büyük harfle yazıp bölgeyi küçük yazmak. Sıra her
zaman dil-bölge biçimindedir.
x-default Ne İşe Yarar?
x-default, listelenen hiçbir dile uymayan ziyaretçiler için yedek
sürümü işaret eder. Google'ın tanımı: "Sayfadaki hreflang etiketleriyle açıkça
listelenmemiş herhangi bir dille eşleşmek için x-default değerini kullanın."
Tipik kullanımı bir dil seçim sayfasıdır. Böyle bir sayfa yoksa, en geniş kitleye
hitap eden sürüm (çoğunlukla İngilizce veya ana sayfa) x-default olarak
işaretlenir.
IP'ye Göre Otomatik Yönlendirme: Yapmayın
Türkiye'deki çok dilli sitelerde en yaygın hata bu. Google iki ayrı cümleyle uyarıyor: "İçeriğinizi uyarlamak için IP analizi kullanmayın" — gerekçesi olarak "IP konum analizi zordur ve genellikle güvenilir değildir" deniyor. Ve ayrıca: "Kullanıcıları bir dil sürümünden başka bir dil sürümüne otomatik olarak yönlendirmekten kaçının."
Sorun çift yönlüdür. Kullanıcı tarafında, İngilizce sayfayı görmek isteyen bir ziyaretçi Türkiye'den bağlandığı için zorla Türkçe sürüme atılır. Arama tarafında, tarayıcı robotu belirli bir konumdan gelir; yönlendirme onu da yakalarsa diğer sürümler hiç taranmaz. Google'ın önerisi yönlendirme değil seçenek sunmak: "diğer dil sürümlerine köprü metinleri eklemeyi düşünün."
Aynı Dilde Farklı Ülkeler
Almanya ve Avusturya için iki Almanca sürüm, ya da Türkiye ve Almanya için iki Türkçe
sürüm — içerik neredeyse aynı olduğunda "yinelenen içerik" endişesi doğar. Google'ın
çözümü ayrı bir teknik değil, mevcut ikilinin birlikte kullanılmasıdır: benzer içerik
farklı bölgesel URL'lerde sunuluyorsa, doğru dil veya bölge URL'sinin gösterilmesi için
rel="canonical" ile hreflang birlikte kullanılır.
Kritik ayrıntı: canonical kendi dil sürümünü göstermelidir. Almanca sayfanın canonical'ını Türkçe sayfaya vermek, Almanca sürümü kendi eliyle dizinden çıkarmaktır.
Türkçe Siteler İçin Pratik Senaryolar
- Yalnızca Türkçe + İngilizce. Alt dizin (
/en/), iki dilli hreflang, x-default Türkçe ana sayfa. En sık ve en basit kurulum. - İhracatçı üretici. Hedef pazar sayısı azsa alt dizin yeterlidir; belirli bir ülkede ciddi varlık varsa o ülke için ayrı alan adı düşünülebilir.
- Yurt dışındaki Türk kitlesi. Dil aynı, bölge farklı:
tr-TRvetr-DEgibi. İçerik gerçekten farklılaşmıyorsa ayrı sürüm açmayın — tek sürüm daha güçlüdür.
Son maddedeki uyarı genel bir ilkedir: her yeni dil veya bölge sürümü, bakım yükünü ve hata yüzeyini artırır. Sürüm açmadan önce şu soruya net bir cevap verin — bu pazarda içeriği güncel tutacak ve gelen talebi karşılayacak bir kaynağımız var mı? Cevap hayırsa, terk edilmiş bir dil sürümü hiç olmamasından daha kötüdür.
hreflang Hatalarını Nasıl Bulursunuz?
| Hata | Belirtisi | Çözümü |
|---|---|---|
| Eksik karşılıklı bağlantı | İşaretleme tamamen yok sayılır | Etiket listesini şablondan tek kaynaktan üret |
| Kendine referans yok | Kurulum eksik sayılır | Her sayfa kendi satırını da taşısın |
| Geçersiz kod | Satır yok sayılır | ISO 639-1 + ISO 3166-1 Alpha 2 kontrolü (uk değil gb) |
| Yanlış canonical | Dil sürümü dizinden düşer | Canonical kendi sürümünü göstersin |
| Otomatik yönlendirme | Diğer sürümler taranmaz | Yönlendirmeyi kaldır, bağlantı sun |
| Göreli URL | Eşleşme kurulmaz | Her zaman tam URL yaz |
Bulma yöntemi: her dil sürümünden birer örnek sayfa alın, kaynak kodundaki hreflang satırlarını karşılaştırın ve her satırın işaret ettiği sayfaya gidip geri bağlantının orada olup olmadığını gözle doğrulayın. Beş sayfalık bu kontrol, kurulumun çalışıp çalışmadığını dakikalar içinde gösterir. Dizine ekleme tarafındaki takibi Search Console rehberimizden yürütebilirsiniz.
Özetle
Çok dilli SEO'da işaretleme, yapı kararından sonra gelir ve üç kurala indirgenir: kendini listele, karşılıklı bağla, standart kod kullan. Bunların üzerine bir tane de "yapma" eklenir — ziyaretçiyi IP'sine bakarak zorla başka bir dile göndermeyin.
Yapı kurulurken yönlendirme tarafında yapılan hatalar en pahalı olanlardır; 301 yönlendirme yazımız bu tarafı kapsıyor. Uluslararası bir e-ticaret kuruyorsanız e-ticaret SEO rehberimiz ve Schema.org rehberimiz tamamlayıcıdır; genel teknik sıra ise teknik SEO kontrol listemizde.
Çok dilli yapınızı kurarken veya mevcut kurulumu denetlerken destek isterseniz SEO hizmetlerimize göz atabilir, iletişim formundan ulaşabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
hreflang nedir ve ne zaman gerekir?
Aynı içeriğin farklı dil veya ülke sürümlerini birbirine tanıtan işaretlemedir. Yalnızca bu sürümler gerçekten varsa gerekir; tek dilli bir sitede işlevi yoktur. Sayfanın dilini belirlemez — Google sayfa dilini tespit etmek için hreflang'i değil kendi algoritmalarını kullanır.
hreflang etiketleri neden çalışmıyor?
En yaygın sebep karşılıklı bağlantı eksikliğidir. Google'ın kuralı açıktır: iki sayfa birbirini işaret etmiyorsa etiketler yok sayılır. Kısmi çalışma diye bir şey yoktur; bu yüzden hreflang listesi her sayfada tek bir şablon kaynağından üretilmelidir.
Hangi URL yapısını seçmeliyim?
Çoğu orta ölçekli site için alt dizin (ornek.com/de/) en dengeli seçimdir: kurulumu kolay, bakımı tek yerden yapılır ve otoriteyi bölmez. Ülke alan adı net coğrafi hedefleme sağlar ama pahalıdır ve yalnızca tek ülke hedefler. URL parametresi Google tarafından önerilmiyor.
Ziyaretçiyi IP'sine göre kendi diline yönlendirmeli miyim?
Hayır. Google içeriği uyarlamak için IP analizi kullanılmamasını, IP konum analizinin zor ve genellikle güvenilir olmadığını belirtiyor; ayrıca kullanıcıları bir dil sürümünden diğerine otomatik yönlendirmekten kaçınılmasını istiyor. Önerilen yaklaşım diğer sürümlere bağlantı sunmaktır.
x-default ne işe yarar?
Sayfadaki hreflang etiketleriyle açıkça listelenmemiş dillerden gelen ziyaretçiler için yedek sürümü işaret eder. Tipik kullanımı bir dil seçim sayfasıdır; böyle bir sayfa yoksa en geniş kitleye hitap eden sürüm x-default olarak işaretlenir.
Aynı dilde iki ülke sürümü yinelenen içerik sayılır mı?
Google bu durum için canonical ve hreflang'in birlikte kullanılmasını öneriyor. Kritik ayrıntı, her sürümün canonical etiketinin kendi dil sürümünü göstermesidir; canonical'ı başka bir dile vermek o sürümü kendi elinizle dizinden çıkarır.